Bitlis Çayı üzerinde yer alan köprü, Baykan ilçe merkezinin yaklaşık 4 kilometre kuzeydoğusunda, Bitlis-Baykan kara yolunun yakınında bulunuyor. Tarihi yapının Selçuklu döneminde inşa edildiği, yapılan incelemelerde kullanılan harç ve yapı özelliklerinden hareketle değerlendiriliyor.
800 Yıllık Köprü 74 Metre Uzunluğunda
Yaklaşık 74,5 metre uzunluğa ve 4,5 metre genişliğe sahip olan Çarpiran I. Köprüsü, altı kemer gözüyle doğu-batı doğrultusunda uzanıyor. Tek yöne eğimli yapısıyla dönemin köprü mimarisinin dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor.
Köprüde farklı renklerde kesme taşların kullanılması yapıya özgün bir görünüm kazandırırken, sağlam taş ayakları da yapının yüzyıllar boyunca ayakta kalmasına katkı sağladı.
Selçuklu Döneminin Mühendislik İzlerini Taşıyor
Tarihi köprünün ayaklarında kullanılan mimari teknikler, dönemin mühendislik anlayışına ilişkin önemli ipuçları veriyor. Bazı ayakların dere yatağındaki doğal kaya zemine oturtulduğu görülürken, suyun akışını düzenlemek amacıyla oluşturulan selyaranlar da yapının önemli bölümleri arasında bulunuyor.
Bu özellikler, köprünün yalnızca ulaşım amacıyla değil, bölgenin coğrafi şartları dikkate alınarak belirli bir mühendislik anlayışıyla inşa edildiğini ortaya koyuyor.
2006’da Restorasyonla Koruma Altına Alındı
Zaman içerisinde doğal koşullar nedeniyle çeşitli bölümleri zarar gören tarihi köprü, 2006 yılında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırıldı.
Restorasyon kapsamında yapının mevcut bölümleri korunurken, zarar gören kısımlar tarihi dokusuna uygun şekilde onarıldı. Günümüzde araç trafiğine kapalı olan Çarpiran I. Köprüsü, yayaların kullanımına açık şekilde korunuyor.
Siirt’in Tarihi Miraslarından Biri
Doğal güzellikleriyle birlikte ziyaretçilerin ilgisini çeken Çarpiran I. Köprüsü, Siirt’in kültürel mirasında önemli bir yere sahip. Yaklaşık sekiz asırdır ayakta kalan yapı, Selçuklu döneminden günümüze ulaşan tarihi izleriyle bölgenin geçmişine ışık tutuyor.
Çarpiran I. Köprüsü, bugün yalnızca iki yakayı birbirine bağlayan tarihi bir yapı değil, Siirt’in yüzyıllar öncesine uzanan tarihini günümüze taşıyan önemli bir kültür mirası olarak varlığını sürdürüyor.
