Siirt'te Eşek Sayısı 886'ya Düştü! Türkiye'deki Sıralaması Şaşırttı

Anadolu'nun yüzyıllardır en önemli yük taşıyıcılarından biri olan eşekler, teknolojinin gelişmesi ve tarımda makineleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte kırsaldan hızla çekiliyor. Bir zamanlar özellikle dağlık ve engebeli bölgelerde ulaşımın vazgeçilmezi olan eşekler, bugün çok az sayıda köyde kullanılmaya devam ediyor.

TÜİK'in tek tırnaklı hayvan istatistiklerine göre Türkiye'de 1991 yılında 943 bin 751 olan eşek sayısı, 2026 yılı itibarıyla 60 bin 332'ye kadar düştü. Yaklaşık yüzde 94'lük bu azalma, kırsal yaşamın dönüşümünü de gözler önüne seriyor.

Siirt'te ise 2026 yılı itibarıyla kayıtlı eşek sayısı 886 olarak açıklandı. Bu rakamla Siirt, Türkiye genelinde 17. sırada yer aldı. Bölgede Mardin 3 bin 317, Elazığ 3 bin 533, Konya 3 bin 739 ve Iğdır 2 bin 843 eşek varlığıyla Siirt'in üzerinde bulunurken, Batman'da 468, Bitlis'te 437, Van'da 437 ve Şırnak'ta ise 1.841 eşek bulunuyor.

Uzmanlar, Siirt'in özellikle Kurtalan, Eruh, Pervari, Şirvan ve Baykan gibi engebeli ilçelerinde geçmişte yük taşımacılığı, tarla işleri ve ulaşım amacıyla yoğun şekilde kullanılan eşeklerin artık yerini arazi tipi motosikletlere, traktörlere ve diğer motorlu araçlara bıraktığını belirtiyor.

Kırsaldan kentlere göçün hızlanması da eşek sayısındaki düşüşün en önemli nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Köylerde genç nüfusun azalmasıyla birlikte geleneksel üretim yöntemleri değişirken, yaşlı nüfusun hayvan bakımını sürdürmekte zorlanması eşek yetiştiriciliğini de olumsuz etkiliyor.

Ekonomik açıdan büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın daha fazla gelir sağlaması, üreticilerin bu alanlara yönelmesine neden olurken, yük hayvanı olarak kullanılan eşekler ise zamanla önemini kaybetti.

Bir dönem Siirt kırsalında hemen her evde bulunan eşekler, yalnızca yük taşıyan bir hayvan değil, aynı zamanda köy yaşamının vazgeçilmez bir parçası olarak görülüyordu. Tarımda, odun taşımacılığında, bağ ve bahçe işlerinde kullanılan eşekler, bugün ise çoğunlukla nostaljik bir hatıra olarak anılıyor.

Türkiye genelindeki sıralamaya bakıldığında en fazla eşek varlığı Konya'da 3 bin 739 ile bulunurken, Elazığ 3 bin 533, Mardin 3 bin 317, Iğdır 2 bin 843 ve Afyonkarahisar 2 bin 397 ile ilk sıralarda yer aldı. En az eşek varlığı ise Rize'de 1, Trabzon'da 6, Yalova'da 7, Kocaeli'nde 15 ve Giresun'da 25 olarak kayıtlara geçti.

Uzmanlar, mevcut düşüşün devam etmesi halinde eşeklerin yalnızca bir hayvan türü olarak değil, Anadolu'nun geleneksel kırsal yaşam kültürünün önemli bir parçası olarak da tarihe karışabileceğine dikkat çekiyor. TÜİK verileri, eşek sayısındaki azalmanın sadece hayvancılığı değil, kırsal yaşam biçimindeki dönüşümü de gözler önüne seren önemli göstergelerden biri olduğunu ortaya koyuyor.