Siirt'teki doğrudan teminler Sayıştay raporlarında

Siirt’te yerel gazete ve internet haber siteleri tarafından kamu kurumlarının doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği alımlara ilişkin değerlendirmeler kamuoyunun gündemine taşınırken, Sayıştay’ın denetim raporları ve kararlarında yer alan tespitler de konuya ilişkin dikkat çekici değerlendirmeler içeriyor.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında düzenlenen doğrudan temin, açık ihale veya pazarlık usulü gibi bir ihale usulü olarak tanımlanmıyor. Kanun’un 22’nci maddesinde belirtilen şartların oluşması halinde ihtiyaçların ilan yapılmaksızın doğrudan temin yoluyla karşılanmasına imkan sağlanıyor.

Ancak doğrudan temin yönteminde de mevzuatta öngörülen şartlara uyulması ve ihtiyaç konusu alım için piyasa fiyat araştırmasının gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Sayıştay raporlarında doğrudan temin vurgusu

Sayıştay’ın denetim çalışmalarında doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen alımlar da inceleme konusu oluyor. Sayıştay tarafından yayımlanan denetim bulgularında, doğrudan temin yoluyla yapılan alımların Elektronik Kamu Alımları Platformu’nda (EKAP) kayıt altına alınmasının; kamu alımlarında saydamlığın artırılması, kamu kaynaklarının kullanımında kamuoyu denetiminin sağlanması ve sağlıklı istatistik oluşturulması açısından önem taşıdığı belirtiliyor.

Sayıştay’ın 5 Mart 2026 tarihli kararında incelenen bir doğrudan temin işleminde de 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri arasında yer alan saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenilirlik, kamuoyu denetimi ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine dikkat çekildi.

Kararda ayrıca doğrudan temin yoluyla yapılan alımlarda açık ihaleye kıyasla rekabet koşullarının daha sınırlı olabileceği değerlendirilerek, piyasa fiyat araştırmasının sağlıklı ve gerçekçi şekilde yapılmasının önemine işaret edildi.

Doğrudan temin sayısı tek başına usulsüzlük anlamına gelmiyor

Kamu alımlarına ilişkin değerlendirmelerde dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan biri ise doğrudan temin işlemlerinin sayısının tek başına bir mevzuat ihlali anlamına gelmemesi.

Bir alımın doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmiş olması, kendi başına usulsüzlük veya kamu zararı bulunduğunu göstermiyor. Her bir işlemin hangi mevzuat hükmüne dayandığı, ihtiyaç gerekçesi, piyasa fiyat araştırmasının nasıl yapıldığı, alım bedeli ve diğer şartların mevzuata uygunluğu ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu nedenle Siirt’te belirtilen 2 bin 176 doğrudan temin işlemi veya Türkiye genelindeki 10 binin üzerindeki işlem, tek başına usulsüzlük göstergesi olarak değerlendirilemez. Asıl değerlendirilmesi gereken husus, söz konusu işlemlerin mevzuatta belirtilen şartlara uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği.

Kamuoyu denetimi ve şeffaflık vurgusu

Kamu kaynaklarının kullanıldığı alımlarda şeffaflık, izlenebilirlik ve denetlenebilirlik önem taşıyor. Bu kapsamda alımların hangi ihtiyaç kapsamında gerçekleştirildiği, piyasa araştırmasının nasıl yapıldığı ve kamu kaynağının hangi şartlarda kullanıldığına ilişkin süreçlerin mevzuat çerçevesinde izlenebilir olması kamuoyunun bilgi edinme hakkı açısından önem taşıyor.

Kamu İhale Kurumu tarafından doğrudan teminlerin EKAP üzerinden duyurulmasına yönelik uygulama da bulunuyor. Bununla birlikte doğrudan teminin alım öncesinde EKAP üzerinden duyurulması idarelerin takdirinde olduğundan, bazı doğrudan temin işlemleri önceden duyuru yapılmaksızın gerçekleştirilebiliyor.

Siirt’teki 2 bin 176 ve Türkiye genelindeki 10 binin üzerindeki doğrudan temin işlemi, yalnızca sayısal bir veri olarak değil, kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflık ve denetimin nasıl sağlandığı açısından da ele alınması gereken bir konu olarak öne çıkıyor.

Yerel gazete ve internet haber siteleri olarak kamuoyunun beklentisi; kamu kurumlarının gerçekleştirdiği alımların mevzuata uygunluğunun yanı sıra, süreçlerin mümkün olduğunca şeffaf, izlenebilir ve denetlenebilir olmasıdır.