Kurtalan’ın Kalkınması: Üretimden İstihdama Yeni Bir Gelecek

Kurtalan, Siirt’in en büyük ilçesi; tarımı, hayvancılığı, ulaşım imkânları ve genç nüfusuyla Garzan Havzası’nın önemli merkezlerinden biri olma potansiyeline sahip. Ancak kalkınma, yalnızca yeni yollar ve binalar yapmakla değil; üretimi artırmak, istihdam yaratmak ve yerel kaynakları katma değere dönüştürmekle mümkündür. Bugün başka ilçelerle karşılaştırdığımızda maalesef Kurtalan’ın hak ettiği yatırımı almadığı gibi kötü yönetildiğini de söyleyebiliriz.

İlçenin ekonomisinin temelinde tarım ve hayvancılık var. Maalesef verimli topraklara sahip olmasına rağmen sulu tarıma geçilmediği gibi kuru tarımda da istenilen seviyeyi yakalayamıyor. Kurtalan tarımında buğday, arpa ve mercimek üretimi ile süt ve besi hayvancılığı önemli bir yer tutuyor. Fakat üretmek kadar, üretileni işlemek, katma değer katarak çeşitlendirmek ve iyi pazarlamak da gerekiyor. Buğday için un ve yem fabrikaları, mercimek için paketleme tesisleri, hayvancılık için süt toplama ve et işleme merkezleri kurulmalı. Çiftçi yalnızca hammadde satan değil, üretim zincirinden pay alan bir aktör haline gelmeli.

Bir un fabrikamız vardı. Ekonomideki sıkıntılara dayanamayarak fabrikayı kapattı. Bulgur fabrikası daha önce kapanmıştı. Ekonomik sıkıntılara karşı direnen, düşük kapasiteli bir süt fabrikası var. Yani tarım havzasıyız ama üretim yapacak entegre sanayi tesislerimiz yok. Çiftçi sulu tarıma gitse bile enerji ve yakıt masraflarının yüksekliğinden kazanamayacak durumdadır.

Tarımda modern yöntemlerin yaygınlaştırılması da şart. Sulama yatırımları, tarımsal danışmanlık, kooperatifleşme, sözleşmeli üretim ve ürün çeşitliliği desteklenmeli. Siirt genelinde GAP ve IPARD kapsamında sağlanan tarım, hayvancılık, gıda işleme ve kadın kooperatiflerine yönelik destekler, Kurtalan için de önemli fırsatlar sunuyor. Bu kaynakları ilçenin ihtiyaçlarıyla buluşturacak iş insanlarımız yok.

Tarım tek başına istihdam sorununu çözemez. Bu nedenle küçük ve orta ölçekli sanayi işletmeleri teşvik edilmeli. Tarım makineleri, gıda işleme, yem, un, bakliyat, süt ürünleri, tekstil, mobilya ve geri dönüşüm gibi sektörler Kurtalan’ın ekonomik yapısına uygun alanlar olarak öne çıkıyor. Sözde yatırımcıya arsa, altyapı, enerji ve bürokratik süreçlerde kolaylık gibi vaatler var. Ama bunu yapacak ne siyasi irade, ne aydınlatıcı bilgi veren bürokrat ne de bugün istikrarsız dönemde risk alacak girişimci var. Halbuki kalkınma, birkaç işletme kurmakla sınırlı kalmamalı; birbirini tamamlayan bir üretim ağı oluşturulması gerekir.

Üretim ve sanayileşme için demiryolu ve karayolları ağı, ulaşım altyapısı önemlidir. Yenilenen demiryolu projesi, tarım ve sanayi ürünlerinin pazarlara ve limanlara taşınmasını kolaylaştırabilir. Depolar, soğuk hava tesisleri, yükleme alanları ve ürün toplama merkezleri kurulursa ilçe, çevre yerleşimlerin üretimini de pazara bağlayan bir merkez haline gelebilir.

Kalkınmanın bir başka ölçüsü de gençlerin ilçede gelecek kurabilmesidir. Bugün hâlâ ilçenin gençleri çalışacak işleri olmadığından yazın batıya çalışmaya gidiyorlar. Mesleki eğitim, tarım ve sanayiyle ilişkilendirilmeli; genç girişimcilere destek verilmelidir. Gençler yalnızca iş arayan değil, iş kuran bireyler olarak görülmelidir. Aynı şekilde kadın kooperatifleri de sosyal yardım anlayışının ötesine taşınarak yöresel ürünleri markalaştıran ve istihdam yaratan ekonomik işletmelere dönüştürülmelidir. Buna ön ayak olacak, teşvik edecek yöneticilerimizin olmaması da önemli bir eksikliktir. Sivil toplum örgütlerimizin ilçenin sorunlarına adeta seyirci kalmaktan başka yaptıklarına şahit olamadık.

Kurtalan’ın tarihi, kültürü, mutfağı ve yerel ürünleri de ekonomik değere dönüştürülebilir. Ambalajı, tanıtımı ve internet satışı güçlü bir “Kurtalan markası” oluşturulması, küçük üreticilerin gelirini artırabilir.

Beykent ve Babosideki üzümler ve diğer meyveler kurutularak doğal kuruyemiş olarak üretime ve tarıma katkı sunulabilir. Kuru tarımda kazanamayan çiftçilerimize tohum destekleri ile eğitim vererek katma değerli bitkilerin yetiştirilmesine ön ayak olabilir. Yine bölgede olduğu gibi ilçede de meşhur Kayabağlar yoğurdu, entegre tesisler kurularak başka bölgelere pazarlanabilir. Bölgede ünlenen Cefan kavunu desteklenerek büyük tarım alanları oluşturulup istihdam ve üretime katkı sunulabilir. Bir sürü meyve ve bitkisi ile ünlü bu ilçede panayırlar ve fuarlar desteği ile bölgede tanıtımlar yapılabilir.

İlçenin bir sanayi sitesi yok. Küçük sanatkâr esnafın bir sanayi sitesi yok. Bir köyün küçük sanayi sitesi yapılması için bağışladığı araziyi zamanın mülki amiri ve belediye kayyumu tarafından sanayi sitesi yapılmasın diye başka bakanlığa devredildiğini ve atıl durumda bekletildiğini görüyoruz. Kamunun tekstil için yapılan fabrika binalarının yüzde 70’i atıl durumda, boş bekliyor. Herkes elbirliği ile bu ilçenin kalkınmasına çomak koymaya çalışıyor. Yazık, günahtır bu sahipsiz kalmış ilçeye. Vizyon sahibi hiç kimse gelmeyecek mi?

İlçenin yüksekokulunda tarımın ve ilçenin gelişimi için ara eleman yetiştirecek doğru dürüst bir bölümü yok. Bu ve benzeri sorunları basına, kamuoyuna taşıyacak bir insanı da yok gibi görünüyor.

Gelişim ve kalkınma için merkezi yönetim, belediye, iş dünyası, çiftçiler, kooperatifler ve sivil toplum kuruluşları ortak hareket etmeli. İlçenin yatırım önceliklerini belirleyecek bir kalkınma platformu oluşturulması bu açıdan kesinlikle yararlı olacaktır.

Kurtalan’ın hedefi yalnızca büyümek değil, güçlenmek ve gelişmek de olmalı: Üreten, istihdam yaratan, gençlerini kaybetmeyen, tarımı sanayiyle buluşturan ve demiryolunu ekonomik avantaja dönüştüren güçlü bir Kurtalan hayal etmenin zamanı geldi geçiyor.

Bu potansiyel ilçede var. Batıda iş sahibi hemşehrilerimiz, gönül borcunuzu ilçenize yatırım yaparak halkın gönlünü alın. İlçenin yönetici kadroları görev başına! Bu şehrin üretim ve kalkınmaya ihtiyacı var. İhtiyaç duyulan şey, kaynakları ortak bir hedefte buluşturacak kararlı ve uzun vadeli bir kalkınma vizyonudur. Kurtalan’ın kalkınması yalnızca ilçe halkının değil, bütün Garzan Havzası’nın kazanımı olacaktır. Haydi Kurtalanlılar, iş başına!